Je bent hier:  nl  /  IdeeŽn  /  Staatsschuld

Staatsschuld

 

Overal ter wereld hebben staten schulden. Vooral sinds de jaren ’70 hebben de staatsschulden van met name Westerse staten de neiging om alleen maar te stijgen. De Nederlandse staat (eind 2011 naderde onze staatsschuld de 400 miljard euro) heeft de afgelopen 25 jaar bijna elk jaar een begrotingstekort gehad. Een begrotingstekort betekent dat er weer geleend moet worden en dat verhoogt de staatsschuld.

 

Waarom geen staatsschulden?

 

Er zijn drie hoofdredenen waarom staten geen schulden zouden moeten maken:

 

  • Staatsschulden die niet over één of twee decennia worden terugbetaald worden doorgeschoven naar een komende generatie: die mag betalen wat wij nu besteden.
  • De staatsuitgaven zijn grotendeels consumptief van aard. Lenen voor consumptieve doeleinden, zo staat in elk economisch handboek, is onverstandig.
  • Alsmaar stijgende staatsschulden zijn gevaarlijk omdat er zelfs voor de meest solide staat een punt komt waarop de financiële markten in paniek raken. Bij een te hoge staatsschuld geloven ze niet meer dat de schulden nog zullen worden afbetaald, en gaan ze (zeer) hoge rentes vragen om het risico af te dekken.

 

Waarom lenen staten?

 

Het feit dat staatsschulden in het Westen de neiging hebben alsmaar verder te stijgen, geeft aan dat er sprake is een structureel probleem. Staten hebben eenvoudig teveel taken op zich genomen. Het lukt ze niet dat te grote takenpakket uit de (in het Westen toch al hoge) belastingen te financieren.

 

Taken als onderwijs, cultuur en zorg horen niet bij de staat maar horen onderdeel te zijn van een zelfstandig geestesleven dat vooral met schenkgeld wordt gefinancierd. De staat moet zich bij haar eigenlijke taken houden – het vaststellen van rechten en plichten en de naleving daarvan controleren – en bijvoorbeeld niet de pretentie hebben om te denken dat ze beter weet dan docenten en pedagogen wat een groep concrete leerlingen nodig heeft.

 

Schenkgeld genoeg

 

Als we een zelfstandig geestesleven hadden dat de genoemde taken uit zou voeren, gefinancierd door schenkgeld, dan zouden staten niet meer hoeven te lenen en kunnen de belastingen fors omlaag. Er is schenkgeld genoeg om het gat op te vangen. Zoals door toonaangevende economen als Ben Bernanke en Paul Krugman is aangetoond, is de internationale kredietcrisis in de kern veroorzaakt door het wereldwijde spaaroverschot. Er is veel meer leengeld beschikbaar dan bedrijven nodig hebben voor investeringen. Er blijft, met andere woorden, een enorme hoeveelheid spaargeld liggen. Wat is er met dat geld gebeurd?

 

Onder andere staten hebben die spaaroverschotten geleend. Door het spaaroverschot waren de rentes naar historische dieptes gedaald – er was immers meer aanbod aan geld dan vraag naar geld – en was het voor staten aantrekkelijk om te lenen.

 

Het spaaroverschot had in feite schenkgeld moeten zijn. Het kon niet zinnig uitgeleend en geïnvesteerd worden. De enige mogelijkheid om met een dergelijk overschot  iets zinnigs te doen, is door het weg te schenken aan mensen of instellingen die er geen economisch rendement, maar een sociaal, cultureel of ontwikkelings-rendement mee behalen.

 

Zo is de cirkel weer rond. Als de staat taken afstoot die eigenlijk bij het geestesleven behoren, dan hoeven staten niet meer te lenen en kunnen de belastingen fors omlaag. Dat zal ook weer meer schenkgeld voor het geestesleven vrij kunnen maken.

 

Gerelateerde pagina's:

 

 

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

 

 

Heb je een suggestie, tip, opmerking of vraag? Mail ons!

 

 

Vernieuwende ideeën over de inrichting van de samenleving zijn meer dan nodig. Klik hier voor een groeiende collectie artikelen.

 

 

Like Summer Foundation

op Facebook

 

 

 

Volg Summer Foundation

op Twitter

 

 

 

Volg Summer Foundation

op

 

 

Volg Summer Foundation

op LinkedIn

 

 

Summer Foundation streeft naar een vrije, gelijke en solidaire samenleving. Meer hierover...