Je bent hier:  nl  /  IdeeŽn  /  Speculatie

Speculatie

 

Speculatie is het handelen in goederen (of andere waardeobjecten) zonder er zelf iets mee te willen doen, behalve geld ‘verdienen’ door prijs- of koersschommelingen die optreden in de tijd. Speculatie is tegenwoordig zeer omvangrijk. Volgens deskundige Ann Berg gaat in de zogenaamde futures-markt (waarin wordt geprobeerd winst te maken dan wel risico’s af te dekken in verband met toekomstige prijsschommelingen) momenteel 1 biljoen (1000 miljard) dollar per jaar om.

 

Omvang van speculatie

 

Rapporten zoals dat van Foodwatch (samenvatting) of documentaires als die van Tegenlicht maken aannemelijk dat de omvang van speculatie leidt tot prijsverhogingen van de producten waarvan futures verhandeld worden.

 

De winsten van speculanten op de futures-markt worden geschat op tientallen miljarden dollars per jaar. Deze worden verwerkt in de eindprijzen die consumenten betalen. Wij als consumenten onderhouden met elkaar dus de klasse der speculanten. De omvang van speculatie is nu zodanig dat de vraag naar bijvoorbeeld graan, maïs, koffie en suiker substantieel wordt opgedreven, waardoor ook de prijzen flink stijgen.

 

Deregulering

 

In de jaren ‘90 van de vorige eeuw is de speculatieve handel gedereguleerd en sindsdien heeft het verschijnsel een hoge vlucht genomen. Enkele decennia geleden mocht een speculant nog contracten ter waarde van maximaal 75.000 ton graan bezitten, medio 2011 was dat 3 miljoen ton graan. Hoewel wel bekend is wie de grote speculanten zijn - banken als Goldman Sachs, J.P. Morgan, Barclays en Deutsche Bank zijn grote spelers in de grondstoffenspeculatie - is het onmogelijk na te gaan wie op een gegeven moment waarmee speculeert en met hoeveel. Speculanten willen dat ook zo houden.

 

Functie van speculanten

 

Zelfs critici van speculatie zijn van oordeel dat een kleine mate van speculatie niet erg, zelfs nuttig is voor de samenleving. Neem bijvoorbeeld een grote boer die vele hectaren graan op zijn land heeft gezaaid en moet nog maar moet zien wat hij er na de oogst voor krijgt. Door het graan al ver voor de oogst te verkopen aan een speculant, heeft hij alvast een zeker bedrag in handen. De speculant verkoopt het na de oogst door aan een graanverwerkend bedrijf, dat pas wil betalen als het zeker is dat de oogst is gelukt. Zo zou de speculant een dienst bieden aan zowel de boer als het graanverwerkend bedrijf.

 

Maar toch is dat een verkeerde voorstelling van zaken. In de associatieve economie worden prijzen niet bepaald door een momentopname op de vrije markt, maar door associatief overleg tussen producenten, handelaren en (vertegenwoordigers van) consumenten. De grondslag voor de prijsvorming is het inkomen van de boer. Hij kan in een jaar een bepaalde hoeveelheid graan  verbouwen en heeft daarvoor een bepaald inkomen nodig. Hieruit volgt zijn prijs voor een kilo graan. Als consumenten bereid zijn dat te betalen, kan de boer aan de slag. In een associatieve economie kan ook veel gemakkelijker worden gewerkt met voorfinanciering van productie, zodat de boer niet bij kredietverstrekkers hoeft aan te kloppen.

 

Natuurlijk kan de oogst van een boer mislukken. Om de financiële gevolgen daarvan af te dekken is speculatie niet het juiste middel. Daarvoor kan eerder worden gedacht aan het opzetten van een verzekering, tijdelijks inkomenssteun uit belastinggeld of, in een associatieve economie, een onderlinge regeling die in associatief overleg tot stand komt.

 

Gerelateerde pagina's:

 

 

Meer weten:

 

 

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

 

 

Heb je een suggestie, tip, opmerking of vraag? Mail ons!

 

 

Vernieuwende ideeën over de inrichting van de samenleving zijn meer dan nodig. Klik hier voor een groeiende collectie artikelen.

 

 

Like Summer Foundation

op Facebook

 

 

 

Volg Summer Foundation

op Twitter

 

 

 

Volg Summer Foundation

op

 

 

Volg Summer Foundation

op LinkedIn

 

 

Summer Foundation streeft naar een vrije, gelijke en solidaire samenleving. Meer hierover...