Je bent hier:  nl  /  IdeeŽn  /  Gelijkheid

Gelijkheid

 

De maatschappij bestaat uit verschillende terreinen, die allen een ander organisatieprincipe nodig hebben. Gelijkheid is bij uitstek het principe dat thuishoort in de politiek en het rechtsleven. Dat heeft drie kanten.

 

Gelijkheid voor de wet

 

Het eerste aspect is dat elke persoon voor de wet gelijk moet zijn. Met andere woorden, wetten en regels moeten voor iedereen in gelijke mate gelden. In moderne staten is dit principe redelijk goed gerealiseerd. Een miljonair die door rood rijdt, krijgt net zo goed een bekeuring als een postbode.

 

Gelijk meebeslissen

 

Het tweede aspect is dat iedereen in gelijke mate moet kunnen meepraten en meebeslissen over regels en wetten: de democratie. Dit is in veel staten in feite nog niet gerealiseerd. Doorgaans beslist een kleine groep verkozen politici en hebben de meeste burgers niets te zeggen. Eens per vier jaar mogen ze een ‘mandaat’ geven aan de politici, die dan enkele jaren wetten en besluiten kunnen aannemen die niet hoeven te berusten op de wil van een meerderheid van de burgers.

 

Om echt iedereen in gelijke mate te kunnen laten meebeslissen in een democratie, is de invoering van het referendum nodig. Uit peilingen blijkt dat zo’n 80 procent van de burgers daarvan voorstander is. Het gelijkheidsprincipe betekent dat burgers via het referendum dezelfde mogelijkheden moeten hebben als parlementariërs: dat referenda bindend zijn, dat ze over alle politieke onderwerpen moeten kunnen gaan, dat burgers ook zelf onderwerpen ter stemming kunnen brengen (het volksinitiatief) en dat er geen arbitraire opkomstdrempels zijn. Deze situatie is al 100 jaar praktijk in o.a. Zwitserland en de helft van de staten in de VS.

 

Als burgers direct kunnen meebeslissen krijgen wetten en regels veel meer draagvlak. Onderzoek wijst uit dat referenda o.a. leiden tot een lagere belastingontduiking, een hogere economische groei, lagere staatsschulden en een groter geluksgevoel.

 

Het algemeen menselijke

 

Het derde aspect is dat wetten alleen zaken moeten regelen die tot het ‘algemeen menselijke’ behoren. Of met andere woorden, onderwerpen die voor iedereen in gelijke mate gelden. Een voorbeeld zijn wetten die uitkeringen in geval van werkloosheid of ziekte regelen. Iedereen kan werkloos of ziek worden, en iedereen geniet dan dezelfde rechten.

 

Helaas maakt de politiek ook veel wetten op heel andere terreinen. Een voorbeeld is het onderwijs. Het is gerechtvaardigd wanneer de staat democratisch bepaalt dat iedereen toegang heeft tot onderwijs. Maar zij moet zich niet bemoeien met de inhoud en de pedagogie van het onderwijs. Dat kunnen docenten en pedagogen veel beter. Zij hebben de vakkennis en zij moeten steeds kunnen ingaan op de concrete leerlingen die ze voor zich hebben. Daarom moeten zij in vrijheid hun werk kunnen doen. De omslachtige richtlijnen (kerndoelen) die de staat aan het onderwijs oplegt, leiden tot bureaucratisering, verspilling van middelen en ‘one size fits all’-onderwijs.

 

Een ander voorbeeld is wetgeving die beoogt in te grijpen in de economie. In de meeste gevallen verstoort deze wetgeving datgene waar het in de economie werkelijk om gaat (dan wel zou moeten gaan): het zo efficiënt mogelijk ingaan op de behoeften van de consument. Daarvoor is deskundigheid, vakmanschap en ervaring nodig. Wetgeving helpt daarin niets, in tegendeel.

 

Voor wat betreft de economie zou in een democratische rechtsstaat slechts bepaald kunnen worden dat zij nimmer mens of milieu mag schaden. Zo zou de economie door wetten begrensd worden, opdat de gelijkheid die in het gebied van het recht moet gelden, en de vrijheid die er moet zijn in het gebied van het geestesleven, niet belaagd worden.

 

Gerelateerde pagina's: 

 

 

 

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

 

 

Heb je een suggestie, tip, opmerking of vraag? Mail ons!

 

 

Vernieuwende ideeën over de inrichting van de samenleving zijn meer dan nodig. Klik hier voor een groeiende collectie artikelen.

 

 

Like Summer Foundation

op Facebook

 

 

 

Volg Summer Foundation

op Twitter

 

 

 

Volg Summer Foundation

op

 

 

Volg Summer Foundation

op LinkedIn

 

 

Summer Foundation streeft naar een vrije, gelijke en solidaire samenleving. Meer hierover...