Je bent hier:  nl  /  IdeeŽn  /  Eigendom

Eigendom

 

De manier waarop we met eigendomsrecht omgaan stamt nog uit de tijd van het oude Rome. Dat op zich zou al aanleiding kunnen zijn om ons af te vragen of het niet zinnig zou zijn het eigendomsrecht eens opnieuw tegen het licht te houden. Want dat afspraken en regels steeds moeten worden aangepast aan de nieuwe situatie, is niet zo moeilijk te begrijpen. Een snel veranderende wereld, vraagt om flexibiliteit. 

 

Daarbij hebben we het hier niet over het privé-eigendom van wat een mens nodig heeft om te kunnen leven. Het gaat hier om het eigendomsrecht van grond en kapitaal als productiefactoren in de economie.

 

Beperking van het eigendomsrecht

 

Want de gedachte dat grond (de aarde) eigendom zou kunnen zijn, is net zo vreemd als de gedachte dat lucht eigendom zou kunnen zijn. Er zijn zaken die wél, en zaken die géén bezit kunnen zijn, of zouden moeten kunnen zijn. Iets dat verkocht kan worden, kan eigendom zijn, dus een kilo aardappelen, een auto of een huis; met andere woorden: fysieke goederen die door de mens zijn geproduceerd. 

 

Natuur

 

Natuur (bijvoorbeeld een stuk grond) is niet door mensen geproduceerd. In vroeger tijden was grond in veel culturen gemeenschappelijk bezit. Op een gegeven moment zijn mensen ertoe overgegaan zich stukken grond toe te eigenen. Dat deden ze met de macht van het zwaard en/of op grond van een goddelijk recht. In onze tijd worden eigendomsrechten gewaarborgd door de staat, die het in uiterste instantie gewapenderhand zal beschermen.

 

Er is niets op tegen dat een boer een stuk grond bewerkt en de oogst verkoopt. Iedereen heeft er belang bij dat een boer de grond bewerkt en de samenleving van voedsel voorziet. Maar het verkopen van de grond zélf is niet in het belang van de samenleving, het is immers in niemands voordeel dat grond gekocht en verkocht kan worden (behalve dan voor de eigenaar die daaraan verdient). Maar uiteindelijk betalen wij – de consumenten – de prijs. Want wie betaalt de aflossing van de hypotheek die de boer af moest sluiten voor de aankoop van de grond? Juist, jij! - wanneer je een pak melk of een brood koopt.

 

Kapitaal

 

Hetzelfde geldt voor het bezit van kapitaal. Kapitaal dienen we hier op te vatten als het instrument dat de ondernemende mens (de ondernemer) nodig heeft om te ondernemen, dus: om een bedrijf op te richten en verder te ontwikkelen.  Zoals een boer grond nodig heeft als fundament voor zijn bedrijf, zo heeft een ondernemer kapitaal nodig. Zonder grond geen boerenbedrijf, zonder kapitaal geen onderneming.

 

Steeds wanneer een boerenbedrijf of een onderneming verkocht wordt, leidt dat tot extra kosten, in de vorm van rente en aflossing, die in alle gevallen moeten worden opgebracht door leveranciers, werknemers en/of klanten. De kosten van een overname moeten immers worden terugverdiend.

 

De mogelijkheid dat grond of kapitaal verkocht kunnen worden, bevordert ook dat degenen die eigenaar zijn zich richten op een kortetermijnbelang en een duurzame toekomst uit het oog verliezen.

 

Splitsing van het eigendomsrecht

 

Er zijn bedrijven en initiatieven die op een andere manier met eigendom omgaan, bijvoorbeeld Housing Land Trust of Sonoma County, de Sleipnir-groep, Stichting GrondbeheerDe Landgenoten of de  constructie van de Triodos Bank.

 

De vernieuwing van het oude eigendomsrecht wordt gezocht in het splitsen van het klassieke eigendomsrecht in een beheersrecht en een gebruiksrecht. Dat wil zeggen in een recht om het eigendom (bijvoorbeeld grond of kapitaal) te beheren (dat is: toezien op een vruchtbaar gebruik ervan) en op een recht het te gebruiken (dat is: concreet werken met de grond of met het kapitaal).

 

Een beherende organisatie kan bijvoorbeeld een stichting zonder winstoogmerk zijn. De enige taak die zo’n stichting heeft, is om ervoor te zorgen dat grond of bedrijfskapitaal vruchtbaar worden gebruikt, door ervoor te zorgen dat een bedrijf door de geschikte ondernemer(s) wordt geleid of door, als dat niet meer zo is, andere geschikte ondernemers te vinden.

 

Gerelateerde pagina's:

 

 

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

 

 

Heb je een suggestie, tip, opmerking of vraag? Mail ons!

 

 

Vernieuwende ideeën over de inrichting van de samenleving zijn meer dan nodig. Klik hier voor een groeiende collectie artikelen.

 

 

Like Summer Foundation

op Facebook

 

 

 

Volg Summer Foundation

op Twitter

 

 

 

Volg Summer Foundation

op

 

 

Volg Summer Foundation

op LinkedIn

 

 

Summer Foundation streeft naar een vrije, gelijke en solidaire samenleving. Meer hierover...