Je bent hier:  nl  /  Blog  /  Landjepik

Landjepik

Landjepik is een spelletje dat ik vroeger veel speelde. Je tekende met een stok of een mes een cirkel in het zand en trok dan een rechte lijn door het midden waardoor het gebied in tweeën werd verdeeld. De ene helft was mijn grondgebied en de andere helft was het bezit van mijn vriendje. Daarna kon het spel beginnen en mikten wij om beurten ons zakmes in het vlak van de ander. Als het mes rechtop bleef staan werd een lijn getrokken in het verlengde van het snijvlak van het mes en zo werd het gewonnen gebied aan het eigen vlak toegevoegd. Als jochie van 12 vond ik het een prachtig spelletje. Als we er weer genoeg van hadden, wisten mijn vriend en ik met onze voeten de sporen van het denkbeeldige landje uit, gaven elkaar een hand en gingen op zoek naar nieuwe avonturen. 

 

Landjepik is voor de kinderen van nu een spel uit vervlogen tijden maar voor volwassenen is het actueler dan ooit. Het ‘moderne’ Landjepik is geen onschuldig spelletje maar big business. Grote multinationals kopen in hoog tempo land op. Volgens Oxfam wordt iedere seconde een stuk landbouwgrond ter grootte van een voetbalveld opgekocht. Omgerekend betekent dit dat er iedere 48 uur een stuk land wordt opgekocht met dezelfde oppervlakte als Rio de Janeiro.

 

Maar liefst tweederde van deze transacties vindt plaatst in landen waar sprake is van honger en extreme armoede en in totaal 68 procent van het aangekochte land wordt gebruikt om voedsel te verbouwen dat direct geëxporteert wordt. Dit betekent vreemd genoeg dat de honger in het betreffende land alleen maar verder toeneemt. De neveneffecten van deze vorm van landjepik zijn vaak desastreus. De lokale bevolking wordt dikwijls zonder pardon uit het gebied verbannen en soms worden hele dorpen ontruimd om plaats te maken voor megabedrijven. Compensatie voor het geleden verlies wordt meestal nauwelijks geboden.

 

Voedsel is verworden tot voer voor speculanten. Het wordt verhandeld op de beurs en de hoogste bieder wint. Een gevolg van deze praktijk is dat ook de voedselprijzen in 

ontwikkelingslanden stijgen. Voedsel is soms drie tot vier keer zo duur geworden en als je voorheen al tweederde van je maandinkomen nodig had om voedsel te kunnen kopen, dan kom je nu dus ernstig tekort. Deze ellende is deels te wijten aan de werking van ‘de vrije markt’, die zogenaamd zelfregulerend is maar hier jammerlijk tekort schiet.

 

Bestaan er alternatieven? Ik denk van wel. De manier waarop we vandaag de dag met eigendomsrecht van grond en kapitaal omgaan stamt nog uit de tijd van het oude Rome en is dringend aan vernieuwing toe. De gedachte dat grond (de aarde) eigendom kan zijn, is eigenlijk net zo vreemd als de gedachte dat een mens je eigendom zou kunnen zijn. Natuur (bijvoorbeeld een stuk grond) is niet door mensen geproduceerd en het is daarom vreemd om te stellen dat iemand er exclusief recht op heeft. Grond dient te worden aangewend ter bevordering van het algemeen welzijn. Grond kopen en verkopen is niet in het belang van de samenleving, het is feitelijk slechts in het belang van degenen die de grond verkopen of aanschaffen. Vanuit het perspectief van de gemeenschap is de verkoop van grond zelfs improductief: het is uiteindelijk namelijk de samenleving die elke keer dat grond wordt verhandeld de prijs betaalt (bijvoorbeeld in de vorm van de rente- en hypotheeklasten die de boer in de prijs van zijn producten zal moeten door berekenen).

 

Een goed alternatief is het neutraliseren van grond en gebouwen, dat wil zeggen dat ze niet meer verhandeld kunnen worden. Het neutraliseren van grond en gebouwen stuit echter op veel weerstand, want het zit niet in de menselijke aard om afstand te doen van bezit. De drang om rijkdom te vergaren en het angstvallig te beschermen lijkt een soort intrinsieke behoefte.

 

Op dit moment wordt het meeste geld voor de aankoop van grote stukken land verstrekt door de Wereldbank. De Wereldbank is dus in staat invloed uit te oefenen op de manier waarop land wordt gekocht en verkocht. Dat geeft ons als individu de kans onze stem te laten horen en de Wereldbank te vragen om de aankoop van grote stukken land door multinationals voorlopig stop te zetten. In de tussentijd kan er dan gewerkt worden aan alternatieven die wel recht doen aan de lokale boeren en bewoners. Beleidsmakers en politici kunnen bijvoorbeeld regels opstellen die er voor zorgen dat het eigendomsrecht van landbouwgrond in ieder land wordt beschermd door de staat. Bovendien kan besloten worden dat de opbrengst van het land in de eerste plaats ten goede hoort te komen aan de bewoners en niet aan buitenlandse investeerders die met hun praktijken de armoede in de wereld verder verergeren.

 

Michel Bijpost

mei 2013

 


 |  2013 05 13  |  Permalink  |  Delen

Reageer

naam *
e-mailadres
reactie *
spam bescherming *
* = verplicht

 

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

 

 

Heb je een suggestie, tip, opmerking of vraag? Mail ons!

 

 

Vernieuwende ideeën over de inrichting van de samenleving zijn meer dan nodig. Klik hier voor een groeiende collectie artikelen.

 

 

Like Summer Foundation

op Facebook

 

 

 

Volg Summer Foundation

op Twitter

 

 

 

Volg Summer Foundation

op

 

 

Volg Summer Foundation

op LinkedIn

 

 

Summer Foundation streeft naar een vrije, gelijke en solidaire samenleving. Meer hierover...